Khách mua máy khuôn mặt hay hỏi bên mình một câu, nửa đùa nửa thật: "Nhân viên chụp ảnh mặt đứa bạn rồi giơ điện thoại lên chấm hộ thì sao?". Câu hỏi hợp lý, vì chuyển từ vân tay sang khuôn mặt mà vẫn chấm hộ được thì đổi máy làm gì. Trả lời thẳng: có máy bị lừa bằng ảnh, có máy không, và khác nhau nằm ở loại camera với phần mềm chống giả mạo bên trong. Bài này giải thích từng loại, kể cả mấy chuyện hay bị hỏi như sinh đôi hay đeo khẩu trang, và cách tự thử trước khi xuống tiền.
1. Máy khuôn mặt "nhìn" người ta bằng gì?
Máy chấm công khuôn mặt chụp mặt người đứng trước máy, tính ra một bộ số đặc trưng (khoảng cách mắt, sống mũi, đường hàm...) rồi so với bộ số đã đăng ký. Bước so khớp này máy nào cũng làm khá tốt. Chỗ khác nhau là trước khi so, máy có kiểm tra thứ đứng trước nó là người thật hay không. Bước kiểm tra đó gọi là chống giả mạo, hay "phát hiện sống" (liveness). Có ba cách làm phổ biến:
| Loại camera | Cách kiểm tra người thật | Ảnh in giấy | Ảnh, video trên điện thoại |
|---|---|---|---|
| 1 camera thường, không có chống giả mạo | Không kiểm tra, thấy mặt là so | Dễ qua | Dễ qua |
| Camera hồng ngoại (nhìn ánh sáng hồng ngoại) | Da người phản xạ hồng ngoại khác giấy và màn hình | Khó qua | Rất khó qua (màn hình không hiện ảnh dưới hồng ngoại) |
| Camera kép (thường + hồng ngoại) có thuật toán chống giả mạo | So hai hình, kiểm tra độ sâu, kết cấu da | Gần như không qua | Gần như không qua |
Ứng dụng chấm công trên điện thoại chỉ có camera trước của điện thoại, thuộc nhóm đầu. Vì vậy các app nghiêm túc không chỉ dựa vào nhận diện mặt mà còn lưu lại ảnh chụp và vị trí GPS mỗi lần chấm để người quản lý xem lại.
Cùng là "máy khuôn mặt" nhưng khả năng chống ảnh giả khác hẳn nhau tùy loại camera.
2. Máy rẻ có bị lừa bằng ảnh không?
Không phải máy rẻ nào cũng dễ lừa, và không phải máy đắt nào cũng chống được. Các dòng máy khuôn mặt chính hãng của ZKTeco, Ronald Jack, Hikvision bán ở Việt Nam mấy năm gần đây phần lớn đã dùng camera hồng ngoại hoặc camera kép, ảnh in giấy đưa lên thường bị từ chối. Nhóm dễ bị lừa hơn là:
- Máy không rõ hãng, đời cũ, chỉ có một camera màu thông thường.
- Máy tính bảng, điện thoại cài phần mềm nhận diện mặt, đặt ở cửa thay máy chấm công.
- Máy có tính năng chống giả mạo nhưng bị tắt trong cài đặt, thường vì ai đó thấy máy "khó nhận" nên tắt đi cho nhanh.
Điểm thứ ba gặp nhiều hơn người ta nghĩ. Khi đi bảo trì, bên mình vẫn gặp máy có tùy chọn chống giả mạo (thường tên là Anti-spoofing hoặc Liveness/Live detection trong menu) mà để ở mức tắt. Nếu máy công ty đang hay nhận chậm, nên chỉnh lại ánh sáng và đăng ký lại mặt chứ đừng tắt tính năng này.
3. Video quay mặt, mặt nạ thì sao?
- Video trên điện thoại: với camera thường, video có chớp mắt, quay đầu còn dễ qua hơn ảnh tĩnh, vì nhiều thuật toán đời cũ chỉ kiểm tra "có cử động". Với camera hồng ngoại, màn hình điện thoại gần như hiện thành một mảng tối, không có mặt để nhận.
- Mặt nạ in 3D, mặt nạ silicone: về lý thuyết là cách tấn công khó chặn nhất, nhưng trong chuyện chấm công văn phòng thì gần như không ai bỏ tiền làm mặt nạ để chấm hộ đồng nghiệp. Máy camera kép đời mới có lớp chống loại này.
Nói cách khác, với máy hồng ngoại trở lên, kiểu chấm hộ thực tế còn lại không phải là lừa máy, mà là chuyện quản lý: nhờ người khác đứng chấm thay khi đi cùng nhau, hoặc admin sửa dữ liệu. Hai chuyện này xử lý bằng quy định và phân quyền, không phải bằng camera.
Máy khuôn mặt lắp cạnh cửa kính văn phòng. Đặt máy tránh nắng chiếu thẳng vào mặt người chấm để máy nhận nhanh mà không phải hạ mức chống giả mạo.
4. Sinh đôi có chấm hộ được nhau không?
Đây là giới hạn thật của nhận diện khuôn mặt. Anh chị em sinh đôi cùng trứng có thể bị máy nhận nhầm, máy càng rẻ khả năng nhầm càng cao, và chống giả mạo không giúp gì vì cả hai đều là người thật. Công ty có nhân viên sinh đôi nên:
- Đặt chế độ xác thực kép cho hai người đó: khuôn mặt cộng mã số, hoặc khuôn mặt cộng thẻ.
- Hoặc cho hai người chấm bằng vân tay. Vân tay của sinh đôi cùng trứng vẫn khác nhau.
Nhiều máy khuôn mặt hiện nay có sẵn đầu đọc vân tay và thẻ, nên cài riêng cho vài người không tốn thêm thiết bị.
5. Đeo khẩu trang, đổi kiểu tóc, đeo kính có chấm được không?
- Khẩu trang: các dòng máy ra đời sau năm 2020 đa số nhận được khi đeo khẩu trang, vì thuật toán dựa nhiều vào vùng mắt, lông mày, trán. Đổi lại, khi đeo khẩu trang máy có ít thông tin hơn để phân biệt người giống nhau, nên nơi cần chặt chẽ có thể bắt kéo khẩu trang xuống.
- Kính: kính cận thường không sao. Kính râm, kính phản quang chặn vùng mắt thì máy khó nhận.
- Tóc, râu, tăng giảm cân: thay đổi nhỏ không ảnh hưởng. Ai thay đổi nhiều (cạo râu quai nón, giảm 10kg) thì đăng ký lại mặt là xong, mất một phút.
6. 5 phép thử nên làm trước khi mua
Thông số trên giấy không phải lúc nào cũng ghi rõ, nên cách chắc nhất là thử tận tay. Đăng ký mặt của chính Anh/Chị vào máy mẫu rồi làm lần lượt:
- Ảnh in: in ảnh chân dung của mình khổ A5, giơ lên trước máy.
- Ảnh trên điện thoại: mở ảnh chụp thẳng mặt mình, độ sáng màn hình tối đa.
- Video: quay một đoạn mặt mình chớp mắt, quay nhẹ đầu, phát trước máy.
- Người giống: nhờ một người cùng giới, cùng vóc dáng đứng chấm thử bằng mặt của họ (máy phải báo không nhận ra).
- Ánh sáng thật: đặt máy đúng chỗ định lắp, giờ có nắng chiếu mạnh nhất, xem máy nhận người thật có nhanh không.
Máy đạt cả 5 phép thử là yên tâm dùng cho chấm công. Phép thử thứ 5 hay bị bỏ qua nhưng lại quyết định chuyện nhân viên có than phiền hay không: máy chống giả mạo chặt mà lắp ngược sáng thì người thật cũng phải đứng chờ.
Ảnh in, ảnh điện thoại, video, người giống, ánh sáng thật: 5 phép thử mất chưa đến 10 phút.
7. Thêm một lớp: máy chụp ảnh mỗi lần chấm
Ngoài chống giả mạo ở camera, có một cách răn đe đơn giản mà hiệu quả: máy chụp lại ảnh mỗi lần chấm công và lưu kèm giờ chấm. Người quản lý không cần xem hết, chỉ cần biết là có lưu, và khi có nghi vấn thì mở ra đối chiếu. Một số dòng máy có sẵn tính năng này; phần mềm chấm công Digiplus khi chấm bằng điện thoại cũng chụp ảnh, ghi GPS và đóng dấu địa chỉ, giờ lên ảnh, xem ở bài phần mềm chấm công trên điện thoại và web Digiplus.
Công ty đang dùng vân tay và lo chuyện vân tay giả thì xem bài có gian lận được máy chấm công vân tay không. Còn phân vân giữa hai loại thì bài so sánh máy chấm công vân tay và khuôn mặt có so sánh đủ giá, tốc độ, độ bền.
8. Giá máy chấm công khuôn mặt tham khảo
Giá bán online tại Digiplus, cập nhật 28/10/2026. Khi tư vấn bên mình sẽ nói rõ từng model dùng loại camera nào và có chống giả mạo hay không, Anh/Chị cứ hỏi trước khi chốt.
| Model | Chấm bằng | Giá tham khảo |
|---|---|---|
| Hikvision MT05WE | Khuôn mặt, vân tay | 2.950.000đ |
| Ronald Jack MB900 | Khuôn mặt, vân tay, thẻ | 3.650.000đ |
| Hikvision MT15M | Khuôn mặt, vân tay | 3.750.000đ |
| Ronald Jack MB800 | Khuôn mặt | 4.250.000đ |
| SSF1533 | Khuôn mặt, vân tay, thẻ, mở cửa | 4.860.000đ |
| SSF4088 | Khuôn mặt, vân tay, thẻ, mở cửa | 5.250.000đ |
| Ronald Jack MB1233 | Khuôn mặt | 6.250.000đ |
Xem đủ các dòng ở danh mục máy chấm công khuôn mặt hoặc toàn bộ máy chấm công.
9. Câu hỏi thường gặp
Máy chấm công khuôn mặt có bị lừa bằng ảnh không?
Máy chỉ có một camera thường, không có chống giả mạo thì có thể bị lừa bằng ảnh in hoặc ảnh trên điện thoại. Máy dùng camera hồng ngoại hoặc camera kép có thuật toán chống giả mạo thì ảnh, video gần như không qua được.
Làm sao biết máy có chống giả mạo hay không?
Xem thông số có ghi camera hồng ngoại, camera kép, anti-spoofing hoặc liveness detection; xem trong menu máy có mục chống giả mạo. Chắc nhất là thử bằng ảnh in và ảnh trên điện thoại trước khi mua.
Sinh đôi có chấm công hộ nhau được không?
Sinh đôi cùng trứng có thể bị máy nhận nhầm. Nên cho hai người xác thực kép (mặt cộng mã số hoặc thẻ) hoặc chấm bằng vân tay, vì vân tay của sinh đôi vẫn khác nhau.
Đeo khẩu trang có chấm công khuôn mặt được không?
Phần lớn máy đời mới nhận được khi đeo khẩu trang. Nơi cần kiểm soát chặt có thể quy định kéo khẩu trang xuống khi chấm để máy có đủ thông tin.
Chấm công khuôn mặt bằng điện thoại có an toàn không?
Camera điện thoại không có hồng ngoại như máy chuyên dụng, nên app nghiêm túc sẽ lưu ảnh chụp và vị trí GPS mỗi lần chấm để quản lý đối chiếu. Dùng tốt cho nhân viên đi ngoài, còn văn phòng cố định vẫn nên dùng máy.
Có nên tắt chống giả mạo cho máy nhận nhanh hơn không?
Không nên. Máy nhận chậm thường do ánh sáng ngược hoặc ảnh đăng ký cũ. Chỉnh lại vị trí, đèn và đăng ký lại mặt sẽ nhanh hơn mà vẫn giữ được khả năng chống chấm hộ.
Muốn thử máy khuôn mặt bằng ảnh, video trước khi mua, hoặc cần kiểm tra máy đang dùng có bật chống giả mạo chưa, nhắn Zalo 0372 669 992.
